Female bus drivers say it’s not for ‘sissies’

They are mothers and wives, caring daughters to aging parents, active members of their communities. Still the 23 professional, female bus drivers in service of GO GEORGE hold their own in a traditional men’s world and never recoil from the challenges of their chosen profession.

Whether they were desperate for work and would be keen to learn any new skill for a fixed job and income, wanted to do something meaningful for the community, or really dreamed of driving a heavy vehicle, no one in the team would want to do something different to put bread on the table.

A young mom tells excitedly about the extra training opportunities that come along with the job. “We are even trained to work with computers – where else would I ever get that kind of exposure? We don’t even have a computer at home!”

Getting into difficult passengers’ shoes

“We are probably a bit more patient with the passengers than the men, but still the passengers’ behavior towards us is the aspect of the work that gets to us the most,” a group recounts during an interview. “You learn very quickly to shut down, stay calm, and not to respond to the pressure. We are taught to keep in mind that the difficult passenger might have had a bad day, may feel sick, or is simply very tired. If you get upset, you can’t focus on your work and the traffic.”

Everyone agrees that a thank you or recognition for a safe trip means a lot, as it is strenuous to remain kind and friendly through the entire day amidst passengers’ frustrations. “We appreciate it even more when passengers remind others not to be so rude towards the bus driver; it feels like at least someone’s seeing you as a person.”

A young Xhosa woman laughs at how her Afrikaans has improved behind the steering wheel of the bus. “During my first week, I heard people keep saying to each other ‘lekke werk, lekke werk’!  I asked my father-in-law what those words meant; now, I say to all my passengers, lekker werk!”

Her colleagues say they have in turn picked up many Xhosa words and enjoy surprising passengers with a word or two from their own language.

Working moms work double shift

The women who participated in the interview are all mothers. One of them is pregnant with a second baby. “I’m doing better behind the steering wheel of the larger buses these days, but I’m still driving comfortably. It does not even feel as if we’re driving buses; it’s just a vehicle. My own car actually feels too small and cramped now!”

A working mom burns her candle on both sides. A mom driving for a public bus service should have hair on her teeth. It’s like any woman who works shifts: it doesn’t matter what time you have to get up again to get to work, you prepare food for your family in the evening, take care of the household and laundry and make sure that the children’s things are ready for school the next day. If your alarm clock goes off at 03:00, you get out of bed because there is a whole town that needs you to get them to work and school on time – while someone else is getting your family ready for the day. If you don’t have a supportive, helpful spouse or family members, you have trouble.

Nevertheless, these women don’t want to do anything else. They are proud of their work. One is hoping to make a passenger’s day with her friendly words; another feels good because she is helping the community to get to wherever they should be; everyone is thankful for new skills and the benefits of a fixed job, such as maternity leave.

Please salute the next female bus driver you pass on the road.

CAPTION: Six of the 23 female bus drivers in service of GO GEORGE – they are from left (in front), Geraldene Flores, Leana Jansen, Nomathamsanqa Nkebe, Thozama Magoqwana and Ziyanda Nqwemesha, with Thandazile Matenjwa at the back.


Vroulike busdrywers sê dis nie vir sissies nie

Hulle is ma’s en vroue, versorgende dogters van bejaarde ouers, aktiewe lede van hul gemeenskap. Maar die 23 professionele, vroulike busbestuurders in diens van GO GEORGE staan hul man in ’n tradisionele manswêreld en deins nie vir een oomblik terug vir die uitdagings van hul gekose beroep nie.

Of dit nou was omdat hulle desperaat was vir werk en enige iets sou leer doen vir ’n vaste werk en inkomste, iets vir die gemeenskap wil beteken of werklik gedroom het daarvan om ’n swaar voertuig te bestuur, wil nie een van die span iets anders doen om brood op die tafel te sit nie.

’n Jong ma vertel opgewonde van die ekstra opleidingsgeleenthede wat saam met die werk kom. “Ons word opgelei om met rekenaars te werk – waar sou ek nou ooit die blootstelling kon kry? Ons het nie eers ’n rekenaar by die huis nie!”

Klim in moeilike passasier se skoene

“Ons is waarskynlik ’n bietjie geduldiger met die passasiers as die manne, maar tog is die passasiers se gedrag teenoor ons dié aspek van die werk wat ons die meeste vang,” het ’n groep eenparig tydens ’n onderhoud verklap. “Jy leer egter baie vinnig om jou daarvan af te sluit, kalm te bly en nie op daardie druk te reageer nie. Ons word geleer om te onthou dat die moeilike passasier dalk ’n slegte dag agter die rug het, siek kan voel, of bloot net baie moeg kan wees. As ’n mens ontsteld gaan raak, kan jy nie op jou werk en die verkeer fokus nie.”

Almal is dit eens dat ’n dankie of erkenning vir ’n veilige rit geweldig baie beteken, want dit is tog dreinerend om heeldag gaaf en vriendelik te wees te midde van passasiers se frustrasies. “Ons waardeer dit ekstra baie as die passasiers mekaar onderling aanspreek om nie so onbeskof met die busdrywer te wees nie; dit voel of iemand jou darem as ’n persoon aansien.”

’n Jong Xhosa-vrou lag lekker oor hoe haar Afrikaans verbeter het agter die stuurwiel van die bus. “Ek hoor die eerste week heeltyd mense sê vir mekaar ‘lekke werk, lekke werk’! Ek vra toe my skoonpa wat daai woorde beteken; nou sê ek vir al my passasiers hulle moet lekker werk!”

Haar kollegas sê op hul beurt het hulle weer heelwat Xhosa-woorde opgetel en geniet hulle dit om passasiers hier en daar te verras met ’n woord uit hul eie taal.

Werkende ma’s werk dubbelskof

Die vroue wat aan die onderhoud deelgeneem is, is almal ma’s. Een van hulle is swanger met ’n tweede baba. “Ek pas deesdae beter agter die stuurwiel van die groot busse in, maar ek ry nog net so gemaklik. Dit voel nie eers meer vir ons of ons busse bestuur nie; dis net ’n voertuig. My eie kar voel eintlik nou vir my te klein en beknop!”

’n Werkende ma brand haar kers aan albei kante. ’n Ma wat vir ’n openbare busdiens ry, moet hare op haar tande hê. Dis soos enige vrou wat skofte werk: dit maak nie saak hoe laat jy weer moet opstaan om by die werk te kom nie, saans maak jy kos vir jou gesin, versorg die huis en wasgoed en sorg dat die kinders se goed reg is vir skool die volgende dag. As jou wekker 03:00 afgaan, spring jy op want daar is ’n hele dorp se mense wat jy betyds by die werk en skool moet kry – terwyl iemand anders jou gesin moet regsien vir die dag. As jy nie ’n ondersteunende, behulpsame gade of familielede het nie, het jy moeilikheid.

Nogtans wil hierdie vroue niks anders doen nie. Hulle is trots op hulle werk. Een hoop om ’n passasier se dag te maak met haar vriendelike woorde; ’n ander een voel goed omdat sy die gemeenskap help om te kom waar hulle moet wees; almal is dankbaar vir nuwe vaardighede en die voordele van ’n vaste betrekking, soos kraamverlof.

Salueer gerus die volgende vroulike busbestuurder wat by jou verby ry.

ONDERSKRIF: Ses van die 23 vroulike busdrywers in diens van GO GEORGE – hulle is van links (voor) Geraldene Flores, Leana Jansen, Nomathamsanqa Nkebe, Thozama Magoqwana en Ziyanda Nqwemesha, met Thandazile Matenjwa heel agter.

Share Button